Farkındalığın Ötesinde: B=B Mesajının HIV ile Yaşayanların Ruh Sağlığı Üzerindeki Etkisi

POZİTİF İZ
17 dakika önce
2 dakikada okunur

“Farkındalığın Ötesinde: Belirlenemeyen = Bulaş(tır)mayan (B=B) Mesajının Algılanan Psikolojik Etkisi ve Türkiye’de HIV ile Yaşayan Bireylerde Ruh Sağlığı” başlıklı çalışma, Dr. Ceren Atasoy Tahtasakal, Dr. Gizem Gerdan, Dr. N. Duygu Demirbaş ve Dr. Dilek Yıldız Sevgi tarafından gerçekleştirildi.

Araştırma, 2023–2024 yıllarında İstanbul’da, en az altı aydır HIV tedavisi alan 210 HIV ile yaşayan kişinin katılımıyla yürütüldü. Çalışmada B=B farkındalığı ve B=B mesajının algılanan psikolojik etkisinin yanı sıra anksiyete ve depresif belirtiler, HIV statüsünü açıklama, ilişki durumu ve cinsel korunmaya ilişkin beklentiler birlikte değerlendirildi. Araştırmanın odağında, B=B mesajının yalnızca HIV bulaşına ilişkin bilimsel bir bilgi olarak değil, HIV ile yaşayan kişilerin ruh sağlığı, psikolojik iyi oluşu ve sosyal yaşamı açısından taşıdığı anlam yer aldı.

B=B yalnızca bir bulaş bilgisi değil

Çalışmanın önemli bulgularından biri, B=B mesajının yalnızca HIV bulaşına ilişkin bilimsel bir bilgi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koyması oldu. Araştırmada, B=B mesajının kişide yarattığı algılanan psikolojik etkinin daha düşük anksiyete ve depresif belirti düzeyleriyle ilişkili olduğu görüldü.

Burada “algılanan psikolojik etki”, kişinin B=B mesajının yaygınlaşmasının HIV ile yaşamaya bağlı psikolojik sıkıntıları ve olumsuz deneyimleri azaltabileceğine ne ölçüde inandığını ifade ediyor. Başka bir ifadeyle, yalnızca B=B mesajını duymuş olmak ile bu bilginin kişinin kendi yaşamı açısından rahatlatıcı ve anlamlı bir mesaj olduğuna inanması arasında önemli bir fark ortaya çıktı.

B=B mesajının psikolojik açıdan daha olumlu etkileri olabileceğini düşünen katılımcılarda anksiyete ve depresif belirti düzeyleri daha düşük bulundu.

B=B farkındalığı ilişkileri de etkiliyor

Araştırmada B=B farkındalığının ilişki durumu ve HIV statüsünü açıklama ile de ilişkili olduğu görüldü. Buna karşılık B=B farkındalığı ile kondom kullanımını bırakma beklentisi arasında bir ilişki bulunmadı.

Bu sonuç, B=B bilgisinin HIV ile yaşayan kişilerin yakın ilişkileri, HIV statüsünü paylaşma kararları ve kendilerini HIV ile yaşama deneyimi içinde konumlandırmaları açısından da önem taşıdığını gösteriyor.

B=B iletişimini psiko-sosyal destekle birlikte düşünmek

Çalışmanın bulguları, B=B’nin yalnızca HIV’in cinsel yolla bulaşmamasıyla ilgili biyomedikal bir mesaj olarak ele alınmaması gerektiğine işaret ediyor. B=B mesajı aynı zamanda damgalanma, HIV statüsünü açıklama, yakın ilişkiler, sosyal kabul ve psikolojik iyi oluş açısından da önemli bir iletişim aracı olarak değerlendirilebilir.

Araştırmanın kesitsel tasarımı nedeniyle B=B farkındalığı ile ruh sağlığı arasındaki ilişkide doğrudan bir neden-sonuç bağlantısı kurmak mümkün değil. Bununla birlikte çalışma, B=B iletişiminin HIV bakımında psikososyal destek ve kişi merkezli yaklaşımın bir parçası olarak ele alınmasının önemini ortaya koyuyor.

Türkiye’den elde edilen bu bulgular, B=B mesajının yalnızca “bulaş yok” bilgisinden ibaret olmadığını; HIV ile yaşayan kişilerin kendileriyle, ilişkileriyle ve toplumla kurdukları ilişki üzerinde de anlam taşıyabildiğini gösteriyor.

Çalışmanın tamamı:

https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/19317611.2026.2716277

Çalışmanın Künyesi

Yazarlar: Ceren Atasoy Tahtasakal, Gizem Gerdan, N. Duygu Demirbaş, Dilek Yıldız Sevgi

Çalışma: Beyond Awareness: Perceived Psychological Impact of the Undetectable = Untransmittable (U=U) Message and Mental Health Among People Living with HIV in Turkey

Dergi: International Journal of Sexual Health / Yıl: 2026 / Cilt/Sayı: 38(3)